Adli (II. Beyazıd) Kimdir? Şiirlerinden Örnekler
Adli (II. Beyazıd) kimdir? Şiirlerinden örnekler... Divan şiiri... Klasik Türk şiiri... Eski Türk edebiyatı... Detaylar Butik Kitap'ta...
Adli (II. Beyazıd) kimdir?
Şehzade Bayezid, Amasya valisi iken Hâtemî mahlası ile şiirler yazan Müeyyedzâde Cafer Çelebi’nin babası Tâcî Bey, Cezerî Kasım Paşa, Nişancı Kutbî, Sinoplu Seyfî, Âftâbî, Zeynep Hanım ve Mihrî Hatun gibi şairler, şiir meclislerinde bulunmuşlardır. Adlî mahlasıyla şiirler yazan ve divan sahibi bir padişah olan II. Bayezid, hat sanatı ile de uğraşmış, Farsça şiirler de yazmıştır. Ayrıca tarih yazıcılığına önem vermiş, Tursun Bey’e Tarih-i Ebu’l-Feth’i ve Kıvâmî’ye de Fetih-nâme-i Sultan Mehmed adlı eseri yazdırmıştır. O, şair, yazar ve sanatkârları himâye ederek Türkçenin gelişmesine de yardımcı olmuş, hatta onların açık ve anlaşılır Türkçe ile yazmalarını istemiştir. Şiirlerinde rindane ve dervişane tavırlar sergileyen Adlî, çoğu zaman sevgili karşısında bir dilenci ve köle olduğunu ifade eder.
- Adlî’nin en önemli özelliği, beyitlerinde tenasüp sanatına en güzel şekilde yer vermesidir.
- Şiirinde yer yer deyimlere ve halk söyleyişlerine rastlanan ve tezatlı söyleyişleriyle dikkat çeken Adlî’nin Mihrî Hatun üzerinde etkisi görülür.
- Gazellerinin sayısı 150 civarında olan şair, babasının, Ahmet Paşa’nın ve Melîhî’nin “gönül” redifli manzumelerinin etkisi ile bir de “gözüm” redifli murabba yazmıştır.
- II. Bayezid döneminde Herat ve Tebriz, İran ve Orta Asya’daki kültür merkezleri ile ilişkiler devam etmiştir. Padişah, Hüseyin Baykara’yla mektuplaşmış, Camî’ye hediyeler göndermiştir. Bu olaylar, Osmanlı şairlerinin Molla Camî ve Nevayî’yi örnek almasına sebep olmuştur.
- Adlî Divanı’nda 144 Türkçe gazel, 14 Farsça gazel, 1 murabba ve az sayıda kıta, müfred ve matla vardır.
Şiirlerinden örnekler...
Örnek 1
Ey kemân-ebrû n’ola kurbân idersen cân sana
Bin benüm gibi ider her lahza cân kurban sana
Mihrüni canda ezelden saklar idüm sanma kim
Dâr-ı dünyâda görüp hayran olupdur cân sana
Dilde gamzen zahmına merhem didüm dilber didi
Tîr-i müjgânum yeter her lahzada derman sana
Pertev-i hüsnün meğer eflâka düşmiş ay u gün
Gice gündüz rezm urup olmuş durur hayran sana
Hûbluk sende tamâm oldugına hacet budur
Kâtib-i kudret ki yazmış ol hat-ı reyhan sana
Hûn-ı dil yaşunla ‘Adlî gerçi seyl oldı dirîg
Kanlu yaşun göricek rahm eylemez cânân sana
Örnek 2
Gönlümi dîvâne kılan zülf-i pür sevdâsıdur
Cânumı pervâne iden şem’-i bezm-ârâsıdur
Kabrüm üzre serv dikün şem’ yakun dostlar
Çün beni hâk eyleyen şevk-ı ruh u bâlâsıdur
Gül yüziyle zevk u şâdînün birin on eyleyen
Gülsitân-ı hüsn içinde kâmet-i ra’nâsıdur
Ziynet olmaz gülsitân içinde gül açılmasa
Rûyına revnak viren yârun ruh-ı zîbâsıdur
Taze ‘âşık taze dîvâne mesel meşhûrdur
Gitdi Ferhâd ile Mecnûn ‘aşkınun gavgâsıdur
‘Adliyâ hükmün anunçün nâfiz oldı ‘âleme
Yazılan ‘unvânda yârun kaşı tugrâsıdur
Örnek 3
Kaşlaruna bir kadîmi bendedür benzer hilâl
Kim dütâ itmiş durur kaddin mürûr-ı mâh u sâl
Ne ta’alluk leblerim yâkût hattın kılsa nush
Bu muhakkakdur ki reyhan oldı hattundan misâl
Bir zavallu âfitâb u mâh ise bir kec-dehen
Nice kılsunlar senünle da’va-yı hüsn ü cemâl
Kaşlaruna nisbet itdümse hilâli ey kamer
Eyledüm bârik fikr vü bagladum nâzik hayâl
‘Adliyâ ahvâlüne vâkıf degül sanma nigâr
Her gazel kim yazdum oldı yâra benden ‘arz-ı hâl
