Ahmet Mithat Efendi Kimdir? Eserleri Nelerdir?
Ahmet Mithat Efendi (1844-1912) kimdir? Eserleri nelerdir? Tanzimat edebiyatı... Detaylar Butik Kitap'ta...
Ahmet Mithat Efendi (1844-1912) kimdir? Eserleri nelerdir?
İstanbul’da dünyaya gelen Ahmet Mithat Efendi, Tanzimat Dönemi’nde topluma okuma keyfini aşılayan gazeteci ve romancıdır. İlk öğrenimini Vidin’de alan yazar, öğreninini tamamlamasının ardından farklı gazetelerde yazmaya başlamıştır. Bağdat’a gittiği senelerde burada Zevra adlı gazete yayımlamıştır. Ardından İstanbul’a dönmüştür ve İbretgazetesinde kaleme aldığı bir yazıdan dolayı Rodos’a sürülmüştür. İlk romanlarıyla tiyatrolarını burada yazmıştır. Abdülmecit’in tahttan indirilmesinden sonra İstanbul’a gelen yazar, Tercüman-ı Hakikat adlı bir gazete yayımlamıştır. Söz konusu gazetede farklı makalelerle romanlar yayınlamış ve bu sayede toplum arasındaki ününü arttırmıştır.
Ahmet Mithat Efendi’nin yapıtları teknik bakımdan zayıftır. Bunu kendisi de bildiği hâlde toplumu aydınlatmak ve insanlara bir şeyler öğretmek üzere yazmıştır. Halkın psikolojisini iyi bilen yazarın anlatımı sadedir ve açıktır. Makale, tenkit, çeviri, gezi, hatıra, tiyatro, roman ve öykü vb. pek çok türde eserler veren yazarın 200’e yakın yapıtı vardır. En fazla öykü ve roman yazan kişidir. Yazar Batılı anlamdaki ilk öykü örneklerini de vermiştir. Söz konusu öykülerini 25 bölümden oluşan Letaif-i Rivayet isimli yapıtında bir araya getirmiştir. Sanatçı ayrıca ilk yerli roman örneğimiz olan Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat’tan sonra ikinci yerli roman örneğimiz Hasan Mellah (1874) isimli romanı kaleme almıştır.
Ahmet Mithat Efendi, eserlerinde maceraya, akla gelmeyecek rastlantılara, olağanüstü olaylara, sürekli karşılaşılabilecek tiplere bolca yer vermiştir. Eserlerinde ayrıca sosyal sorunlara da bolca yer vermiştir. Onun için ahlâk ve sosyal adalet her zaman önemli olmuştur.
Ahmet Mithat Efendi’nin bazı önemli eserleri şu şekildedir:
- Felatun Bey ile Rakım Efendi: Ahmet Mithat Efendi’nin Rodos’a sürgün edildiği yıllarda kaleme aldığı romanıdır. Eserinde yerli tiple Batılılaşmış bir tipi karşılaştırmıştır. Felatun Bey, Batılılaşmayı yanlış anlamış, şımarık, mirasyedi bir gençtir. Rakım Efendi ise küçük yaşta yetim kalmış ancak kendi kendisini yetiştirmiştir. Bu karakter ile kendi hayatı arasında bağlantı vardır.
- Hasan Mellah: Ahmet Mithat Efendi’nin ilk romanı olan bu eser, “Monte Cristo” adlı romana nazire olarak yazılmıştır. Romanın ana karakteri Hasan Mellah’tır. Romanda Hasan Mellah’ın başından geçen maceralar anlatılmıştır.
- Müşahedat: Ahmet Mithat Efendi’nin kendi edebî fikirlerini yansıttığı romanıdır. Sanatçı bu eserde iyilik ve kötülüğü bir arada yansıtmıştır.
- Henüz On Yedi Yaşında: Bu eser, Ahmet Mithat’ın romantizmden realizme geçişini gösteren önemli bir eserdir. Romanda kötü yola düşmüş bir kadını ele almış ve ona acıyarak ahlâk kurallarını okuyucuya aşılamak istemiştir.
- Jön Türk: Ahmet Mithat Efendi, bu romanında döneminin sosyal olaylarını kaleme almıştır.
- Avrupa’da Bir Cevelan: Ahmet Mithat’ın İsveç gezisini ve bu geziden edindiği izlenimleri anlattığı eseridir.
