Aruz Hataları Nelerdir?
Aruz hataları nelerdir? Divan edebiyatı... Divan şiiri... Arzu ölçüsü... Vasl... Ulama... İmale... Med... Zihaf... Kasr... Sekt-i melih... Detaylar Butik Kitap'ta...
Aruz hataları nelerdir?
- Vasl (Ulama)
- Son hecesi ünsüz ile biten bir kelimeyi bu hecenin ardından gelen kelimenin ünlü hecesine bağlamaktır.
- Fakat yan yana iki açık heceye gereksinim duyulduğu zaman da yapılabilir.
Dâim arayan bulsa civânım seni bende
Bir gonce gül olsan da senin gül-şenin olsam
Mef'ûlü / Mefâîlü / Mefâîlü / Feûlün
- İmâle
- “Çekme” manasına gelir.
- Ölçü çerçevesinde bir kapalı hece gerekiyor ise açık hece bir miktar uzatılmak suretiyle okunur.
- İmale bir kusurdur.
- Arapça ve Farsça kelimelerdeki kısa/açık hecelerde yapılmaz, daha ziyade Türkçe kelimelerde ve izafet kesrelerinde (Farsça tamlamalarda “gönce-i gül”) yapılır.
Dehân-ı genceyi bâz et zebân-ı süseni ter kıl
Şikest-i tevbeye dahl edene hâzır cevabımsın
Mefâîlün / Mefâîlün / Mefâîlün / Mefâîlün
- Med
- “Uzatma” demektir.
- İki kapalı hecenin arasına ölçü gereği bir açık hecenin gelmesi gerekiyor ise yapılır.
- Üç şekilde gerçekleşir:
- Vezin gereği bir açık heceye ihtiyacımız varsa bir uzun ünlü (â, û, î) ile bir ünsüz harfin bulunduğu hecede yapılır.
Bülbüller öter güller açar şâd gönül yok
Hiç böyleliğin görmemişiz fasl-ı bahârın
Mef'ûlü / Mefâîlü / Mefâîlü / Feûlün
- Son iki harfi ünsüz olan Arapça, Farsça ve Türkçe sözcüklerde yapılır.
Dost bî-pervâ felek bî-rahm devrân bî-sükûn
Dert çok hem-derd yok düşmen kavî tâli’ zebûn
Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün
- “az, çok, var, yok” gibi Türkçe sözcüklerde de med yapılır.
Dili zârımda ne kim var bilüptür bilürem
Feilâtün (Fâilâtün) / Feilâtün / Feilâtün / Feilün (Fa’lün)
- Zihaf
- “Kısma” anlamına gelir. Vezin zorunluluğuna dayalı olarak Arapça ve Farsça kelimelerde uzun heceyi kısa okumaktır.
- Zihaf bir ölçü kusurudur.
Ol kadar âsûde âlem sâye-i adlinde kim
Hâb-gâh eyler gazâle pehlû-yı şîr-i neri
Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün
- Kasr
- “Kesme” anlamına gelir. Arapça ve Farsça kelimelerin kimilerini hafifleştirmek suretiyle okumaktır.
- Şâh-şeh, mâh-meh, gâh-geh, nigâh-nigeh, Aristo-Risto, Eflâtun-Felâtun, İstanbul-Sitanbul, İskender-Sikender
- Sekt-i melih
- “Güzel kesme” anlamına gelir.
- Mefulü/mefâilün/feûlün kalıbındaki “lü” ile “me” heceleri birleşerek Mefûlün/fâilün/feûlün olur.
