Bayburtlu Zihni Kimdir? Şiirlerinden Örnekler
Bayburtlu Zihni kimdir? Şiirlerinden örnekler... Halk edebiyatı... Halk şiiri... Aşık şiiri... Türk şiiri... Detaylar Butik Kitap'ta...
Bayburtlu Zihni kimdir?
Şairin asıl adı Mehmet/Muhammet Emin’dir. Tüm şiirlerinde “Zihni” mahlasını kullanmıştır. Erzurum ve Trabzon'daki medreselerde öğrenim görmüştür, İstanbul’a gelmiştir ve Mustafa Reşit Paşa’nın vasıtasıyla Divan-ı Hümayun’a girmiştir. Osmanlı-Rus Savaşı başladığı zaman Bayburt’a dönmüş, Karadeniz sahilleri, Akka, Mısır, İstanbul, Erzurum ve Erzincan vb. yerlere kâtiplik yapmıştır. 1816 senesinde başlayan memuriyet yaşamı istifalarla sürgünlerle ömrünü sonuna dek sürmüştür. Tecrübelerini Sergüzeştnâme isimli yapıtında, manzum olarak vermiştir. Aruzla ve heceyle şiirler yazmıştır. Aruz ile yazdıklarının toplamı daha çoktur. Hece ile destanla koşma kaleme almıştır. Divan’ını sağlığında bitirmiştir. Üstünde Fuzûli, Bakî, Nedîm, Şeyh Galip, Erzurumlu Sıdkî, Vecdî, Ercişli Emrah ve Karacaoğlan ve Hamdî’nin tesiri bulunmaktadır. Baki’nin “saf saf...”, Nedim’in “...olmuş sana” gazellerinin, Gevherî’nin “...olsun da gör” redifli muhammesinin benzerlerini Zihnî’de de görürüz.
- Fûzûli, Nâbî, Şeyh Galip, Erzurumlu Sıdkî, Hamdî ie Vecdî’ye tahmisler, Mevlana ve Molla Cami’ye nazireler kaleme almıştır.
- Aruz ile yazdığı şiirlerin dili ağırdır. Kimi beyitlerinde Türkçe sözcük bulunmaz.
- Hece ile yazdıklarının dili sadedir.
- Heceyle kaleme aldığı şiirlerinde aşk, sevgi ve gurbet temaları işlemiştir, Osmanlı-Rus Savaşı'na değinmiştir.
- Taşlamaları vardır.
- Divan-ı Zihni’nin haricinde destanlarını içeren Sergüzeştname-i Zihni isimli bir yapıtı bulunmaktadır. Kitab-ı Hikâye-i Garibe isimli 27 varaklık yapıtında Bayburt beylerinden Abdullah’ın 18 senelik yaşamını öyküleşmiştir.
Şiirlerinden örnekler
Örnek
Vardım ki yurdundan ayağ göçürmüş
Yavru gitmiş ıssız kalmış otağı
Camlar şikest olmuş meyler dökülmüş
Sakiler meclisten çekmiş ayağı
Hangi dağda bulsam ben o maralı
Hangi yerde görsem çeşm-i gazali
Avcılardan kaçmış ceylan misali
Göçmüş dağdan dağa yoktur durağı
Laleyi sümbülü gülü har almış
Zevk u şevk ehlini ah u zar almış
Süleyman tahtını sanki mar almış
Gama tebdil olmuş ülfetin çağı
Zihni dert elinden her zaman ağlar
Sordum ki bağ ağlar bağ u ban ağlar
Sümbüller perişan güller kan ağlar
Şeyda bülbül terk edeli bu bağı
Örnek 2
Kakülün ser bölük zülfün yüzbaşı
Çin mülkünün hükümranı gözlerin
Perçemin Hıtayi halin Habeşi
Değer taht-ı Süleyman'ı gözlerin
Karabağ'ı bir kıl ile bağladı
Hışma gelip Dağıstan'ı dağladı
Hançerini su kasdına zağladı
Oka tuttu Horasan'ı gözleri
Zihni'yim ey kaşı keman sevdiğim
Kirpikleri oktur yaman sevdiğim
Koy etsin sinemi nişan sevdiğim
Alsın sayemizde Şam'ı gözlerin
