Biyografi Nedir, Özellikleri Nelerdir?
Biyografi nedir, özellikleri nelerdir? Sanat, yazın, bilim, politika, tiyatro gibi sahalarda meşhur olmuş, insanların ilgisini çekmiş bireylerin yaşamlarının objektif olarak anlatıldığı eserlere biyografi adı verilir. Kişinin kendi hayatını yazmasına da otobiyografi denir. Detaylar Butik Kitap'ta...
Biyografi nedir, özellikleri nelerdir?
Hayat ya da yaşam öyküsü/hikayesi şeklinde de isimlendirilen biyografilerde ünlü insanların yaşamlarının yanında yaşam ile alakalı deneyimledikleri de aktarılır. Okurlar, bu yapıtlar ile ünlü kişileri tanımış olurlar. Hatta sadece tanımazlar, bu kişilerin yaşadıkları dönemler hakkında bilgi de edinirler. Kısacası, biyografi metinleri aynı zamanda bir belge olarak kullanılabilir.
Biyografilerin özellikleri
- Yaşam öykülerini aktaran biyografilerdeki erek anlatılan kişiyi bütün yönleri ile ve yansız bir biçimde aktarmaktır.
- Biyografilerin yazarı yapıtlarını kaleme almadan evvel bu kişiyle ilgili detaylı araştırmalar yapmalıdır, belgeler toplamalıdır ve ulaştığı bilgileri doğrudan, herhangi bir yorum yapmaksızın aktarmalıdır.
- Sıradan insanların biyografisi yazılmaz, biyografisi yazılan kişiler örnek olabilecek önemli kişilerdir.
- Bazı insanların yaşamları biyografi şeklinde romanlaştırılabilir. Bunlara da biyografik roman adı verilir.
- Tezkireler divan edebiyatındaki biyografilerdir.
- Eskiden “tercüme-i hal” biyografinin yerine kullanılmıştır.
- Hayat hikayeleri kronolojik bir biçimde verilmelidir.
- Biyografilerde dil genel olarak göndergesel işlevde kullanılır.
- Hikayeleyici anlatımdan faydalanılır..
Biyografilerle okurlar anlatılan kişinin yaşadığı döneme ilişkin detaylı bilgiler edinir. Bu açıdan biyografinin yazın ve kültür yaşamımızda oldukça fazla önemi bulunur. Bunun yanı sıra bir kişiye ilişkin yazılan birden çok biyografi yapıtı da olabilir.
Dünya yazınında Plutarkhos verdiği eserler ile biyografinin öncüsü şeklinde kabul edilir. Batı'da XVI. asırdan sonra biyografide önemli gelişmeler söz konusu olmuş ve XX. asırda artık nesnel bir bakış açısı ile bu eserler kaleme alınmıştır.
Türk yazınında biyografi
Türk yazınında yaşam öyküsü türünde kaleme alınan ilk yapıtlar tezkirelerdir. Şairlerin yaşamlarının anlatıldığı tezkirelerin ilk örneğiniyse XV. asırda “Mecalisü’n Nefais” isimli eseri ile Ali Şir Nevai vermiştir. Bunun yanı sıra kaleme alınmış kimi önemli biyografiler şöyledir:
Mehmet Kaplan: Namık Kemal Hayatı ve Eserleri
Kenan Akyüz: Tevfik Fikret
Süleyman Nazif: Mehmet Akif
Yakup Kadri Karaosmanoğlu: Atatürk
Rıfat Ilgaz: 1950 Sonrasında Hikayecilerimiz
