Cenap Şehabettin Kimdir?
Cenap Şehabettin kimdir? Hangi eserleri yazmıştır? Önemli özellikleri nelerdir? Servet-i Fünun'daki yeri ve önemi nedir? Bütün bu soruların yanıtı Butik Kitap'ta...
Cenap Şehabettin kimdir?
Cenap Şehabettin 1870 senesinde Manastır’da dünyaya gelmiştir. İstanbul’daki askerî okullarda eğitim görmüştür. Servet-i Fünun'un kurulmasıyla gelişmesinde Tevfik Fikret’nin ardından gelen ikinci önemli kişidir. Parnasizm akımını yazınımıza ilk defa Cenap Şehabettin uygulamıştır. Sembolizmin de yazınımızdaki temsilcisilerinden biri olmuştur.
İlk şiirlerinde Muallim Naci'nin tesiri bulunmaktadır. 1887 senesinden başlayarak Recaizade ile Abdülhak Hamit Tarhan'ın tesirinde kalmıştır. Tamat’ta yer alan şiirler söz konusu tesirin ürünüdür. 1889 yılında Paris’e tıp tahsili yapmak için gitmiştir ve buradayken empresyonist ve sembolist sanat adamlarının sanat anlayışlarını benimsemiştir.
Mektep dergisindeki “Şi’r-i Mahzûn”, “Teşne-i Teb”, “Murg-ı Şikeste”, “Berk-ı Hazân”, “Ağlasam”, “Leyâl-i Zâhire”, “Terâne-i Mehtâb” isimli şiirleri bunun örneğidir. Eserlerinin ana şahsiyeti Servet-i Fünun ile ortaya çıkmıştır. Bu dergide "İnkisar-ı Baziçe" adı ile ilk şiirini yayınlamıştır. Şair “sanat için sanat” anlayışını kabul etmiştir. Eserlerinde aruzu başarılı olarak kullanmıştır. Diğer özelliklerini maddeler halinde yazabiliriz:
- Arapçadan, Farsçadan ve Fransızcadan yeni kelimeleri kullanmıştır.
- Dili ağırdır ve sanatlıdır. Fransızların yazınından “sone” nazım şeklini yazınımıza getirmiştir ve kullanmıştır.
- Serbest müstezat nazım şeklini de başarı ile kullanmıştır.
- Eserlerinde duygularının yanı sıra aşk ve doğa temalarını kullanmıştır.
- Meşhur bir yapıtı olan “Elhan-ı Şita”da karın yağışını okuyuculara duyurmuştur.
- Başarılı bir betimlemesi bulunmaktadır.
- Düz yazı şeklindeki eserlerindeyse daha sade ve nükteli dil kullanmıştır.
- “Son Arzu”taki aşk romantik ve duygusaldır.
- “Don Juan”da cinsellik öne çıkmıştır.
- Doğa, kullandığı öteki önemli temasır. “Aks-i Mâh”, “Meşcere-i Saâdet”, “Leyâl-i Zâhire”, “Terâne-i Mehtâb”, “Temâflâ-yı Leyâl” akşam ve gece tasvirlerleri vardır. “Elhân-ı Hazân”, “Berg-i Hazân”, “Elhan-ı Şita”, “Temâşâ-yı Hazân” vb. eserlerinde, sonbaharla kış mevsimini anlatmıştır.
- Eserlerinde ses ve müzik ön plana çıkmıştır.
Cenap Şehabettin Âfliyân, Hürriyet, Tanin, İçtihat ve Hak gazetelerinde yazılarını yayımlamıştır, Kalem isimli dergide “Dahhâk-ı Mazlûm” müstearı ile mizahî yazılar kaleme almıştır, 1911 senesinde Genç Kalemler dergisiyle başlayan Millî Edebiyat ile Yeni Lisan hareketiyle ilgili olarak Ali Canip Yöntem ile uzun tartışmalar yapmıştır. Yazılarını Evrak-ı Eyyam’da toplamıştır, Cemal Paşa’nın daveti ile Şam’a giderek Suriye Mektuplarını kaleme almıştır. Tasvir-i Efkâr için iki defa Avrupa’ya gitmiştir ve burada Avrupa Mektuplarını kaleme almıştır. Peyam-ı Sabah’ta Milli Mücadele’yi yermiştir, zafer kazanıldığında ise Milli Mücadele'ye övgüler düzmüştür. 1932 senesinden sonra başta karşı çıktığı sadeleşmeye destek vermiştir.
Eserleri:
- Tâmât (şiir),
- Hac Yolunda (gezi),
- Suriye Mektupları (gezi),
- Evrak-ı Eyyam (makale),
- Nesr-i Harp (makale),
- Yalan (oyun),
- Körebe (oyun)
