Dilbilim Akımları Nelerdir?
Dilbilim akımları nelerdir? Dilbilim... Filoloji... Dil... Dile ilgili kuramlar... Dilin kökeniyle ilgili teoriler... Detaylar Butik Kitap'ta...
Dilbilim akımları nelerdir?
Dilin kökenleri, nasıl işlediği ve ögeleriyle ilgili pek çok bilimi adamı tarafından kuramlar öne sürülmüştür.
Ferdinand de Saussure ve Yapısalcılık:
Asrın başında Genel Dilbilim Dersleri adlı kitabını yayımlamıştır. Günümüzdeki dilbilimin temellerini atmıştır. Dili bir sistem şeklinde görmüştür, dilin belli bir kurallarının bulunduğu ve bu çerçevede işlediğini ifade etmiştir. Saussure'a göre dil bir dizgedir, birçok unsurdan müteşekkil dil, söz konusu unsurların etkileşimi, bileşimi sonucunda oluşmaktadır.
- Dil yetisi dil ve sözden oluşur.
- Artzamanlılıkla eşzamanlılık dil incelemesinde önemlidir. Artzamanlılık evrimsel dilbilgisi, eş zamanlılıksa durağan gramerdir fakat o, eşzamanlılığı seçmiştir.
- Buna göre yazı dili incelemelerde kimi problemlere neden olur. Dilbilgisi konuşma dilini esastır.
Naom Chomsky ve Üretici Dönüşümcülük:
Yaşamını birçok sahada muhalif kimliği ile devam ettiren Chomsky, Sentetik Yapı isimli doktora tezini kısalttığı Dil Teorisinin Mantık Yapısı isimli kitabı ile teorisini ortaya koymuştur. Buna göre zihin-dil münasebeti öne çıkar. Bir insanın nasıl olup da hiçbir dilbilgisi kuralını bilmeksizin bir başka insanın söylediğini anladığı üstünde durur ve bunları zihne dayandırır. İnsan, dil yetisi ile dünyaya gelir ve bu mekanizma globaldir. İnsan, yaşadığı müddetçe etrafında kullanılan dile göre bir mantık oluşturur.
- Bütün diller eşittir. Üstün dil bulunmaz.
- Bütün dillerde bazı müşterek kategoriler bulunur.
- Tümceyi tümce-öbek-kelime şeklinde hiyerarşik olarak bölümlere ayrılır. En küçük kategori isim, ön ad, ve fiillerdir.
- Dillerin kendi dilbilgisi kurallarının yanı sıra tabi olduğu evrensel bir dilbilgisi de bulunur.
- Dil unsurları değişik şekillerde düzenlenip alımlanabilir. Bir doğal dilde sınırlı sayıdaki kural ile sonsuz üretimler gerçekleştirilebilir.
- Bir dilde yüzey ve derin olarak 2 katmanı bulunur.
İşlevsel Dilbilim ve Martinet:
Saussure’ü izler. Dil dizgesi içerisindeki öğelerle bunlar arasındaki bağlantıları bildirişim fonksiyonları bakımından ele alır.
- Bildirişim fonksiyonuna ağırlık verir ve konuşmacının sözceler ile yaptığı farklı tercihlerin görünürdeki niteliklerini bulmak ister.
- Dil, ses ve şekil olarak ikili bir dizgedir. Bu da çift eklemliliktir.
- Birinci eklemlilik anlamlı sözcükleri, ikinci eklemlilikse gramer kurallarını değerlendirir.
Prag Okulu:
Saussure gibi eşzamanlılığı merkeze alır. Yazılı ürünlerin yerine sözlü ürünler alır. İşlevci ve yapısalcıdır.
- Sesbilimin kurulmasına öncülükte bulunmuştur.
- Sesbirim anlamları ayırt eder.
