Fahriye Nedir? Edebiyat Terimlerinden Fahriye
Fahriye nedir? Edebiyat terimlerinden fahriye... Divan edebiyatı... Kaside... Divan şiiri... Kasidelerdeki fahriye bölümü... Detaylar Butik Kitap'ta...
Fahriye nedir? Edebiyat terimlerinden fahriye
Divan şiirinde şairin kendini övmek üzere kaleme aldığı şiirlere "fahriye" denir. Türk Dil Kurumu'nun çevrimiçi Türkçe sözlüğünde şu şekilde açıklanmaktadır:
"Divan edebiyatında şairlerin kendi özelliklerinden övünerek söz ettikleri manzume veya manzumenin bir bölümü."
Bir şairin kaleme aldığı özel bir şiirde uzun uzan kendisini övmesi tuhaf bir davranış şeklinde görülebilir. Fakat söz konusu övgünün şairin şahsiyetini değil, onun sanatıyla ve yaratıcılığıyla kaleme aldığı şiir yapıtının övgüsü şeklinde düşünmek olanağı bulunduğu için bir fahriye için olan olumsuz yargılar bir miktar yumuşatılmış olur.
Fahriye bunun yanı sıra divan şiirinin önemli bir şiir çeşidi olan kaside için de şairlerin kendisini övdükleri beyitlerin olduğu özel bir bölümdür. Bu durumda bir kaside için de iki farklı, bir miktar zıt fakat birini tamamlayan övgü kısmı, methiyeyle fahriye olduğu ortadadır. Methiye bölümü sanatçının kasideyi sunduğu kişileri yücelterek övmesidir; fahriye bölümüyse kaside şairin kendisini övmesidir. Bu bir tür zıt tavır şeklinde görülebilir. Öte yandan, bu iki bölüm birbirini tamamlayarak desteklemektedir. Aslında kasideyi kaleme alan şair eserini arz ettiği devlet görevlisine kendisini de överek aslına sıradan birisi olmadığını ortaya koymuş olur. Bu sayede sadece kasideyi sunduğu kişiyi övmemiş olur, aynı zamanda kendisini de öne çıkarmışı olur.
Fahriye örnekleri....
Eşâr ile fahr eylemeyi istemem ammâ
Fahriyyece söz âdet-i erbâb-ı beyândır (Enderunlu Vâsıf)
Hod-fürûş olmak kamu şâirlerin erkânıdır
N’ola nazmum vasf idersem ey meh-i tâbân-ı şer (Gelibolulu Ali)
Ukde-i ser-rişte-i râz-ı nihânîdir sözüm
Silk-i tesbîh-i dür-i seb’a’l-mesânîdir sözüm (Sözüm Kasidesi - Nefi)
Benim gibi senâ-hânın sen olsan n’ola memdûhu
Ki zâtın gibi tabım dahi bî-mânend ü hemtâdır (Nefi)
Âsafâ hak bu ki bakdıkça Nedimâ kulunun
Bana her bir sözü bir gevher-i yek-dâne gelir (Nedim)
