Muamma Nedir Edebiyat Terimlerinden Muamma
Muamma nedir edebiyat terimlerinden muammanın özellikleri nelerdir? Lugaz nedir, özellikleri nelerdir? İkisi arasında fark var mıdır? Detaylar Butik Kitap'ta...
Muamma nedir edebiyat terimlerinden muamma
Muamma, Arap dilinden dilimize geçmiş bir kelimedir. Sözlük manası “gizli ve zor anlaşılır söz, şekil” biçimindedir. Türk Dil Kurumu'nun çevrimiçi Türkçe sözlüğünde muamma kelimesi şu tanımlarla yer almaktadır:
"Bilmece, aşıklık geleneğinde manzum bilmece, anlaşılmayan, bilinmeyen şey, anlaşılmayan, bilinmeyen"
Bu sözcüğün terimsel anlamıysa, farklı harf ve kelime oyunlarıyla ve metotlarla Esmaü’l-hüsna ve özel isimlerin gizlenmesi ile oluşturulan şiirsel ve düz yazı şeklindeki bilmecelerdir.
Lugaz nedir?
Lugaz da dilimize Arapların dilinden geçmiş olan bir kelimedir. Sözlük manası “bilmece, bulmaca, yanıtlamaca” biçimindedir.
Bu kelimenin terim anlamıysa, bir şeyin farklı niteliklerini ifade ederek sorulan şiirsel ve düz yazı şeklindeki bilmecelerdir.
- Lûgazlarda özel isim haricindeki bütün varlıklarla nesneler bilmecenin konusu olabilir.
- Muammalarda sadece özel isimler bilmecenin konusu olabilir.
- Muammalarda yanıtlar başlıklar aracılığıyla verilmektedir. Lûgazlarda yanıtlar ifade edilmez.
- Lûgazlar genel olarak “Nedir ol?” vb. kalıp ifadeler ile bitmektedir.
- Muammalar genel olarak musarra (dizeleri birbiriyle uyaklı olan) bir ikilik, yani beyit biçimindedir.
Muamma örnekleri
Bir katre mâ düşünce gülün kalb-i pâkina
İsmim çıkar hemân varak-ı tâb-nâkine
(N. Kemal)
Osmanlı harflerinde “gül” گل bu iki harfin arasına (kalb-i pâkine) “ma” getirildiğinde “Kemal” olmaktadır.
Bende yok sabr ü sükûn, sende vefadan zerre;
“İki yoktan ne çıkar” fikr edelim bir keren
Olumsuzluk ekleri: “Nâ” ve “bî” olduğuna göre yanıt: “Nâ + bî” dir.
“Sefinenin başı girerse limana
O memduhun ismi çıkar meydana”
Arapça “sin” Arapça “liman kelimesinin baş tarafına eklenir ise “Süleyman” olur
