Yüksek Zümre Edebiyatı
Yüksek zümre edebiyatı nedir? Divan edebiyatı yüksek zümre edebiyatı mıdır? Bir edebiyatın yüksek zümre edebiyatı olması için gereken şartlar nelerdir? Yüksek zümre kimlerden oluşur ve özellikleri nelerdir? Detaylar Butik Kitap'ta...
Yüksek Zümre Edebiyatı
Divan edebiyatı için çok farklı adlandırmalar vardır. İdeolojilere, bakış açılarına, divan edebiyatını kavrama biçimlerine göre bu adlandırmalar değişkenlik gösterir. Divan edebiyatını karşılamak için kullanılan söz konusu isimleri sıralayalım:
- Klasik edebiyat
- Osmanlı edebiyatı
- Enderun edebiyatı
- Eski Türk edebiyatı
- Saray edebiyatı
- Havas edebiyatı
Bu isimlendirmelerden biri de "yüksek zümre edebiyatı"dır. Acaba divan edebiyatına niçin yüksek zümre edebiyatı adı verilir?
Yüksek zümrede kimler vardır?
Yüksek zümre ifadesiyle okumuş ve yazmış kesimler kastedilmektedir. Belli bir eğitim almış, medreseye giden, Arapça ve Farsça bilen, devletin üst kademelerinde bulunan, saraya yakın kişiler yüksek zümre olarak adlandırılır. Dolayısıyla bunların yaptığı ya da okuduğu edebiyata da yüksek zümre edebiyatı adı verilir. Gerçekten de divan edebiyatı, sıradan insanların edebiyatı değildir. Yani okuma yazma bilmeyen, çiftçilik yapan, geçim derdindeki insanların edebiyatı divan edebiyatı değil, halk edebiyatıdır. Bu yüzden divan edebiyatının belli bir kültür seviyesine ihtiyaç hissettirdiği herkesin malumudur.
Divan edebiyatının bu karakteri, bu edebiyatın saraylarda, paşaların evlerinde ve bazı edebi muhitlerde gerçekleştirilmesini sağlamıştır. Devletin üst kademesindeki paşalarca desteklenen divan edebiyatını icra eden şairler de bu çevrelere ait kişiler haline gelmiştir. okumuş yazmış kesimlerin hoşlandığı bu edebiyat da giderek yüksek zümre edebiyatı olarak adlandırılmıştır.
Divan şiiri bir kültür şiiridir
Divan şiiri, mitolojiden, tarihten, dini kitaplardan ve edebi kültürden beslenir. Bu yüzden divan şiiri kültür şiiridir. Bu şiirin yüksek zümreye ait olduğunun söylenmesinin nedeni de asıl itibarıyla bu özelliğidir. Belli bir eğitim almamış kimseler, divan şiirindeki mecazları ve sanatları kolayca anlayamaz. Dolayısıyla divan şiirinden zevk alamaz. Divan şiirini okumaktan zevk alan kimseler, gerçekten de kültürlü, yüksek zümreye mensup, belli bir eğitim almış ve yazmayı bilen kimselerdir. Divan edebiyatının ve şiirinin asıl karakterini de yapan bu edebiyatın ve şiirin bir kültür şiiri olmasıdır.
