Cem Sultan Kimdir? Şiirlerinden Örnekler

Cem Sultan kimdir? Şiirlerinden örnekler... Divan edebiyatı... Klasik Türk edebiyatı... Şehzade Cem... Detaylar Butik Kitap'ta...

19 Dec 2022 Genel 950

Cem Sultan kimdir?

İyi bir eğitim görmüş, Farsçayla Arapçayı oldukça iyi bir şekilde öğrenmiş, kültürlü, şair karakterli bir şehzade olan Cem, 9 yaşında Kastamonu sancak beyliğine yollanmıştır. Fatih Sultan Mehmet, 1473 senesinde Uzun Hasan üzerine çıktığı seferde Cem’i Edirne’de yerine bırakmıştır ve Rumeli’nin korunması emrini ona vermiştir. 1474 senesinde Şehzade Mustafa’nın yaşamını yitirmesi üstüne Cem’i Konya’ya, Karaman eyaletine yollamıştır. Burada 6 sene kalan Cem, 3 Mayıs 1481 yılında Fatih’in ölümünün ardından saltanat kavgalarına karışmıştır fakat II. Bayezit'la yaptığı mücadeleleri kaybetmiştir. Güvendiği kimi adamlarının ihanetine uğrayan Cem Sultan, 25 Eylül 1481 yılında Kahire’ye gitmiştir. 1482’de Rodos’a, 1489’da Roma’ya ve 1495 senesinde Napoli’ye giden Cem, 25 Şubat 1495 tarihinde Napoli’de ölmüştür

Cem Sultan’ın etrafındaki şairlere Cem şairleri denmektedir. Türâbî, Aynî-i Tirmizî, Sirozlu Sa’dî, Haydar, Kandî, Sehâyî, La’lî, Şâhidî, Şerifî-i Âmidî Cem şairlerindendir. Söz konusu şairler, Cem’e politik yaşamında vefayla bağlılık göstermiştir. Türk yazınında şahsı ve mensup olduğu yazınsal topluluk ile Cem Sultan, kültürel ve edebî hareketlerle ilgili olarak başka zamanlarda eşine rastlanmayan bir durum gösterir.

Kasideleriyle gazellerini Ahmet Paşa tarzında kaleme alan Cem’in Farsça şiirleri de bulunmaktadır. Şiirlerinde daha çok yaşadığı yaşamın izlerini aksettiren, sevgili, aşk, hasret ve yalvarmanın yanında Allah’a teslimiyeti de işleyen Cem, şiirlerinde gözlemlerine yer vermiştir.
Oğlu Oğuz Han için kaleme aldığı mersiyeyle II. Beyazıt’a arz ettiği “Kerem” redifli kasidede çileli yaşamı görülmektedir.
“Kerem” redifli kasideyi Ahmet Paşa’nın tesirinde kaleme almıştır.
Gazel, mesneviyle muamma şairi olan Cem’in Türkçe ve Farsça Divanları, Cemşîd ü Hurşîd ile Fâl-i Reyhân-ı Sultân Cem adlı yapıtları vardır.
Cemşîd ü Hurşîd/Âyât-ı Uşşâk, Cem Sultan’ın 19 yaşındayken, 1478’de yazıp babası Fatih Sultan Mehmet’e sunduğu bir mesnevisidir. Yapıt, Selmân-ı Savecî’nin aynı adlı mesnevisinin çevirisidir. 5374 beyitten meydana gelen bu mesnevi, sadece bir tercüme olmayıp Selmân’ın eserinden daha zengindir. Eser içinde yer alan gazellerin çoğu Cem Divanı’nda da vardır.

Şiirlerinden örnekler

Gazel

Can dimağına irup buy-i vatan
Dil diler kim görine ruy-i vatan

Çeşmey-i Hayvan'dan iy dil hoş durur
Ben garib üftadeye cuy-i vatan

N'ola can istesem çün yeg durur
Bağ-i cennetden bana kuy-i vatan

Gönlüm eyler da'ima anı taleb
Bend olaldan bana gisuy-i vatan

Hürrem olup Can-i Cem irdi safa
Dil sabadan alalı buy-i vatan

Gazel 2

Gözlerün şol mestdür kim hâb ana hâcet degül
Leblerün ol mül durur kim âb ana hâcet degül

Ka’ be yüzinden budur kaşın tıraş itdügi yâr
Kıbledür her kûşesi mihrâb ana hâcet degül

Zülfünün kullabını takma gönül boynına kim
Kendü varur kûyuna kullâb ana hâcet degül

Yıkmağa dil mülkini seylâb-ı gam gönderme kim
Seyl-i eşküm var iken seylâb ana hâcet degül