Dilbilim ile İlgili Terimler

Dilbilim ile ilgili terimler... Filoloji... Dilbilim terimleri... Kuram... Sözcelem kuramı... Eksiltme... Değiştirme... Detaylar Butik Kitap'ta...

20 Jun 2022 Genel 86

Dilbilim ile ilgili terimler

Dilbilim akımları isimli yazımız için tıklayınız.

Gönderim çeşitleri (Sözcelem teorisi): 3 biçimde yapılır. 1. Durumsal gönderim: Ayşe bugün okula gitmedi. Hastalanmış. 2. Art gönderim: Ayşe bugün okula gitmedi. O hastalanmış. 3. Öngönderim: O, bugün gitmedi. Ayşe hastalanmış.

Eksiltme: 4 biçimde yapılır. 1. Özne eksiltme: (Ben) Bundan 15 sene evvel üniversiteyi bitirdim. 2. Tamlayanı eksiltme: Türk dilinin dünya dilleri arasındaki yeri, (Türk dilinin)  konumuyla (Türk dilinin) tesir sahası üstüne çalışmalar yapıyor. 3. Nesneyle tümleci eksiltme: Başıma gelen bu kadar dertten (beni) kurtaran sensin. Benim için yaptığın her şeyi hiç unutmayacağım. 4. Zarfa bağlı yüklem eksiltme: Dikkate değer çalışmaları ile sıkça (başvurduğum tek kaynaktı.) ve hiç bırakmadan başvuruda bulunduğum tek kaynak oldu.

Değiştirme: Akşam eve gitmişti, sabaha dek finallere çalışmıştı. Bu şekilde söyledi.

Bağdaşıklık: 1. Aynı kelimeyi yineleme: Hükümetin enflasyon ile mücadelesi devam ediyor. Bu sene enflasyon inecek. 2. Aynı kökten türeyen değişik kelimeleri kullanma: Hüseyin, sınavda başarılı oldu. Başarısı bütün ailede sevinç uyandırdı. 3. Eşanlamlı ve yakın anlamlı kelimeler tercih etme: Baksana bir oğlan duvara çıkıyor. Dikkatli olmazsa çocukdüşüverecek. 4. Üstterim-altanlamlılık ilişkisi içeren kelimeler tercih etme: Bizim çocuk çok yaramaz. Oğlum sus, yapma desem de anlamıyor. 5. Genel kelimeleri tercih etme: Şu oğlan ağaca çıkıyor. Yaramaz, dikkat etmezse düşecek. 6. Zıt kelimeleri tercih etme: Çağdaş dünyada bir sahada insan olarak kalıp yükselmek oldukça kolaydır. Oysa alçalmak hiç de öyle değildir. 7. Parça-bütün ilişkileri kurma: Sonbaharda tüm yapraklar muhteşem bir müzik aletine dönüşmektedir. Ağaçlar da bu müzik aletini çalmaktadır. 8. Eş-dizimli kelimeler tercih etme: Zil çaldığında öğrenciler telaş içinde içeriye girdi. Bu öğretim yılında öğrencilerin güzel davranışları, öğretmenlerin hoşuna gitti.

Tutarlılık: Metni teşkil eden tümceler cümleler arasında anlamsal ve mantıki bağın olmasıdır.