Edebi Eserlerde Konu, Tema, Mesaj, Dil ve Anlatım
Edebi eserlerde konu, tema, mesaj, dil ve anlatım... Edebiyat eseri... Yazınsal eser... Konu... Tema... Mesaj... İleti... Dil ve anlatım... Detaylar Butik Kitap'ta...
Edebi eserlerde konu, tema, mesaj, dil ve anlatım
Edebi yapıtlarda üzerinde durulan sorun, gözlem, olay ya da izlenime konu denir. Konu genel ve evrenseldir. Kullandığı dil nasıl olursa olsun tüm edebiyatçılar, aynı konuları kullanabilir.
Tema, edebi metinlerin ilk sözcüğünden son sözcüğüne dek hangi his ve fikir üzerinde durulduğunu belirten terimdir. Tema, bireyseldir. Yani sanatçıya özgüdür. Düz yazılarda ana düşünce, şiirlerde ise ana duygu temanın karşılığıdır. Yazınsal metinlerin yapısını oluşturan ögeler tema çerçevesinde toplanır. Tema kaleme alındığı dönemin özelliklerini yansıtır ve temayı bulmak üzere “Metinde anlatılan nedir?” sorusu sorulur. Tema, şiirde birkaç kelime ile ifade edilirken olay metinlerinde kişi, zaman ve yer bağlamında sınırlandırılır.
Edebiyat bilimcileri arasında tartışılan ve tanımına ilişkin çelişkili bilgiler bulunan tema ve konuya ilişkin şu örnek verilebilir: “Vatan” geneli kapsadığı için konuyken yurdun sınırlandırılarak “Bir vatan olarak Anadolu” biçimine dönüştürülmesi temadır.
Yazınsal metnin tema ve konu aracılığı ile okura söylemek istediği ögelere ileti denir. İleti tezdir. Yazarın okuru eğitmek, değiştirmek ve dönüştürmek üzere sunduğu fikre ileti denir. İleti, konunun ve temanın düşünsel düzlemde ifade edilmesidir. Daha çok eğitimsel bir amacı vardır.
Yazınsal metinlerde aynı konu işlense de metinlerin birbirinden farklı olmasının sebebi değişik şahıslarca farklı bakış açısı, dil ve anlatım özellikleri ile yazılmış olmasıdır. Bunun yanı sıra dönemin ve türün özellikleri metnin dilini biçimlendirir. Mesela roman ile şiirin dili birbirinden farklı olmak durumundadır ya da Osmanlı döneminde yazılmış bir eser ile Cumhuriyet devrinde kaleme alınmış bir yapıtın dili de birbirinden farklıdır. O zaman dil ve anlatım; sanatçıya, döneme ve türe dayalı olarak biçimlenmektedir.
