Erzurumlu İbrahim Hakkı Kimdir? Şiirlerinden Örnekler
Erzurumlu İbrahim Hakkı kimdir? Şiirlerinden örnekler... Tasavvuf şiiri... Halk edebiyatı... Tasavvuf edebiyatı... Detaylar Butik Kitap'ta...
Erzurumlu İbrahim Hakkı kimdir?
İbrahim Hakkı, Erzurum'un Hasankale ilçesindendir. Kayınpederi şeyhi olan İsmail Fakirullah’ın Siirt’in Tillo köyündeki dergâhına yerleşip onun postuna oturarak şeyh olmuştur ve 1772’de Tillo’da yaşamını yitirmiştir. İlâhî-nâme olarak bilinen Divân’ı ile Marifetnâme adlı kitabı vardır. Sefine-i Nûh isimli yapıtında İbrahim Hakkı, “ilâhî-nâme nazmımdır ve nesrim Marifetnâme’dir” demiştir. Yazar, Marifetnâme’yi bir ilimler ansiklopedisi biçiminde yazmıştır. Bu yapıtta astronomiden, ahlakla itikada; tasavvuftan felsefeyle müziğe; dinsel bilimlerden fiziksel ve tıbbî bilimlere dek çok farklı bilgiler vardır. Marifetnâme’nin sonunda “Kıyafetnâme” başlığıyla kaleme alınan, manzum bölümdeyse insan bedeninin, organlarının şekilleriyle anlamları belirtilmiştir, gerçekleştirilen betimlemelerde yüzyılların deneyimlerinden yararlanılmıştır. Niyazi-i Mısri’nin etkisindedir.
Şiirlerinden örnekler
Örnek 1
Merhaba ey aşk-i baki merhaba
Pür vefasın, pür vefasın, pür vefa
Gel salın gönlümde ey can-i cihan
Dil-rübasın, dil-rübasın, dil-rüba
Çarh-i dilde mihr ü mahımsın benim
Mehlikasın. mehlikasın, mehlika
Ol Ahir yar-i ğarımsın benim
Can-fezasın, can-fezasm, can-feza
Mübteda-yi cümle eşyaya ayan
Müntehasın, müntehasın, münteha
Senden oldu har,gül,hem hak, zer
Kimyasın, kimyasın, kimya
Vasıl eylersin kulu Mevlasına
Reh-nümasın, reh-nümasin, reh-nüma
Halktan bigane olmuş aşıkına
Aşinasın, aşinasın. aşina
Hakkı, Hakk'dan gafil olmazsın müdam
Pür-safasın, pür-safasın, pür-safa
Örnek 2
Aceb aşk ü aceb aşk, ne deryadır İlahi
Güzeldir ne güzeldir, ne ra'nadır İlahi
Aceb bade-i hamra, aceb hüsn-i dil-ara
Aceb bahr-i musaffa, ne ma'nadır İlahi
Aceb nefh ü aceb sur; aceb nar ü aceb nur
Aceb nazır ü manzur, ne zîbadır İlahi
Aceb şûr ü aceb şevk, aceb vecd ü aceb zevk
Bizi hüsne eder sevk, ne ğavğadır İlahi
Aceb şive, aceb sübül. aceb zülf ü aceb leyl
Aceb aşk ü aceb meyl, ne sevdadır İlahi
Aceb mâh ü aceb şâh, odur her dile hem-râh
Aceb arif-i agah, ne dânâdır İlahi
Aceb Hakkı aceb şan, aceb ruh ü aceb zeyn
Aceb aşk ü aceb ayn, ne a'ladır İlahi
Örnek 3
Can ellerinden gelmişem, fani mekanı neylerem
Ol mülke meylim salmışam. Ben bu cihanı neylerem
Dunyaya geldim gitmeye, tim ile hilm yetmeye
Aşk ile an seyretmeye. Ben în u anı neylerem
Devr-i zamandan doymuşam, Kevn ü fesadı koymuşam
Darü'1-amanı duymuşam, bu sicn-i canı neylerem
Hep i'tibarı atmışam, aşıldığa el katmışam
Ben nefsi dosta satmışam, bu düşmenanı neylerem
Aşkın şerabın içmişem, dil gülşenine göçmüşem
Ben varlığımdan geçmişem, nam ü nişanı neylerem
Aşkı, tabibım kılmışam, derdinde derman bulmuşam
Ben lübb-i hikmet bilmişem, Yunaniyani neylerem
Enfas-i aşkı darikem, mal ü menalı tarikem
Genc-i nihane mâlikem, nakd-i revani neylerem
Taht-i tevekkül bulmuşam, mülk-i kanaat bulmuşam
Mahfice sultan olmuşam, cah-i ayanı neylerem
Her ne gelirse yahşidir, o dostun bahsidir
Çün cümle anın işidir, ben bed-gümanı neylerem
Olmuş anınla kalmışam, ayn-i hayata dalmışam
Kendim bilip kam almışam, vehm ü hayalı neylerem
Gerçi zaman-i devran ile, pir etti cismin şan ile
Gönlüm cüvandır can ile, pir ü cüvanı neylerem
Ten beslemekten sapmışam, gönlüm sarayın yapmışam
Hurşidem, anda tapmışam, ben.ahteranı neylerem
Yarı bana bes görmüşem, ağyarı dilden sürmüşem
Ünsiyle tenha durmuşam, ben ins ü canı neylerem
Dilden dile bin terceman,varken ne söyler bu lisan
Çün can ü dildir hem-zeban, nutk ü beyanı neylerem
Hakkı, cemi'i halktan, müstağniyem billahi ben
Hallak-i alem varken, halk-i zamanı neylerem
