Everekli Seyrani Kimdir? Şiirlerinden Örnekler

Everekli Seyrani kimdir? Şiirlerinden örnekler... Halk edebiyatı... Türk halk şiiri... Halk şiiri... Detaylar Butik Kitap'ta...

22 Aug 2022 Genel 992

Everekli Seyrani kimdir? Şiirlerinden örnekler

Kayseri ilinin Everek (Develi) ilçesinin Oruza (Camîkebir) Mahallesi’nde doğmuştur. Asıl adı Mehmet’tir. “Seyrani” mahlasını almasıyla ilgili iki bilgi mevcuttur: Bu rivayetlerden birincisine göre bir gün camide sabah ezanı okunurken, Mehmet de kandil yakmaya çalışmaktadır. Bu sırada pirler Mehmet’e bade içirmişler ve bu olayla o, “Seyrânî” mahlasını almıştır. Diğer rivayete göre bir gece, imam olan babası hastalanınca oğlunu sabah namazı kıldırmaya gönderir. Namaz sonrası dervişler onu kış mevsiminde Elbiz Bağı’na götürüp, ona üzüm yedirmişlerdir. Mehmet de geriye “Seyrânî” adını alarak dönmüştür.

Medrese eğitimi almıştır. İstanbul’a geldikten sonra medrese eğitimini Köprülü Medresesi’nde almıştır. Semai kahvelerinde âşık fasıllarına katılmış, muamma çözmüştür. Sarayla arasında sorunlar çıktığı için Kayseri’ye dönmüş, oradan da Halep’e gitmiştir. Hem hece hem de aruzla şiir söylemiştir. 650 şiirinin 500’ü heceyledir. Gazel, divan, müstezat, kalenderi, şarkı, terci-i bent ve terkib-i bent nazım şekillerini kullanmıştır.

Cinaslı şiirleri oldukça fazladır. Toplumsal taşlamalar yazmış, iki yüzlülük, rüşvet, haksızlık, fakirlik ve bilgisizliği yermiştir. Bektaşi, kadiri veya Nakşibendî olduğu söylenmektedir. Hayatının son devrelerinde tutulduğu sinir hastalığından dolayı “deli” lakabıyla anılmıştır.

Şiirlerinden örnekler...

Örnek 1

Âlemde bir devir dönüyor amma
Devr-i İngiliz mi Frenk mi bilmem
Halli kolay değil, pek güç muamma
Zâlim zulmü göğe direk mi bilmem

Üzerimden güneş doğup aşıyor
Eriyip kar gibi bahtım üşüyor
Gönül tandırında bir aş pişiyor
Yanan ciğer midir, yürek mi bilmem

Aşkımın sönmüyor, eyvah közleri
Ne gecesi belli, ne gündüzleri
Dinleyene Seyranî'nin sözleri
Gerek değil midir, gerek mi bilmem

Örnek 2

Hak yoluna gidenlerin
Asa olsam ellerine
Er, pîr vasfın erenlerin
Kurban olsam dillerine

Torunuyuz bir dedenin
Tohumuyuz bir bedenin
Mûnkir ile cenk edenin
Silah olsam ellerine

Bir üstada olsam çırak
Bir olurdu yakın ırak
Kemiğimi yapsam tarak
Yar saçının tellerine

Vücudumu kavursalar
Yönüm yare çevirseler
Harman edip savursalar
Muhabbetin yellerine

Vakit kalmadı dermağın
Kaldır Seyrani parmağın
Deryaya akan ırmağın
Katre olsam sellerine

Örnek 3

Eyvah fukaranın beli büküldü
Medet ticaretin gücüne kaldık
Eyiler alemden göçtü çekildi
Bizler zamanenin piçine kaldık

Rüşvet ile yarar hakim hücceti
Hüccet ile alır kadı rüşveti
Halk bilmiyor dini şer'i sünneti
Bozuldu sikkenin tuncuna kaldık

Sene bin iki yüz altmış beş tamam
Okunur ezanlar boş bekler imam
Seyrani bu nutkun sonu vesselam
İnanın dünyanın ucuna kaldık