Hacı Bektaşı Veli Kimdir?
Hacı Bektaşı Veli kimdir? Eski Türk edebiyatı... Klasik Türk edebiyatı... Divan edebiyatı... Türk şiiri... Osmanlı dönemi Türk şiiri... Detaylar Butik Kitap'ta...
Hacı Bektaşı Veli kimdir?
Hacı Bektaşı Veli Horasan erenlerinden biridir. Bilim ve ahlakı ile Anadolu'daki insana rehberlik yapmıştır, bu insanları İslâm’a yöneltmeye gayret etmiştir. İlk öğrenimini Şeyh Lokman-ı Perende’den almıştır. Lokman-ı Perende Ahmet Yesevi’nin müritlerinden biridir. Balkanlarda bulunan dinsel yapılanmada Hacı Bektaş'ın tarikatı önemli bir işleve sahip olmuştur. Makalat’ta tasavvufa yeni dahil olanlara tarikatın adabını anlatmıştır, yapıtını 4 kapı (şeriat, tarikat, marifet, hakikat) 40 makam ifadesiyle belirtmiştir. Yaşamı, menkıbevi bir özelliğe sahiptir. Diğer özelliklerini maddeler halinde verelim.
- Bektaşîliğin tarikat erkânını halifesi Balım Sultan biçimlendirmiştir.
- Velâyetname adlı Türkçe ve Farsça nüshaları olan yapıtta menkıbevî yaşamından söz edilmiştir. Söz konusu yapıtı Bursalı İlyas bin Hızır’ın yazdığı düşünülür.
- Kitabü’l Fevaid, Fatiha Suresinin Tefsiri, Nasihatname ve Şerh-i Besmele, Hacı Bektaş’a ait olduğu belirtilmektedir.
- Makalat’ta tasavvufta önemli bir yeri olan dört kapı, kırk makam ilkelerinden söz edilmektedir: şeriat, tarikat, marifet, hakikat
Şiirlerinden örnekler...
Örnek 1
Hak'tan emrolundu geldim cihana
Gözüm açtım mail oldum ol burca
Arif oldum Hak kelamın söyledim
Elif kaddim dal yazmışam ol burca
Konaktan bezirgan çıka göçünce
Ne gündüzüm gündüz ne gecem gece
Bir burç vardır cümle burçlardan yüce
Muhammed miraca çıkar ol burc
Alnımıza yazıluptur yazılar
Mürid olan mürşidini arzular
Yeryüzünde yer kalmadı gaziler
Arş yüzünden bir yol gider ol burca
Gökten uçan Cebrail'dir huridir
Bir gül vardır Muhammed'in nurudur
Bir kapusu Şah-ı Merdan Ali'dir
Elvan elvan nurlar çıkar ol burca
Hacı Bektaş Veli arayıp bulmuşam
Erenler deminde bir pay almışam
Bir hakikat deryasına dalmışam
Her gönülden bir yol gider ol burca
Örnek 2
Hikmet arar isen özüne bir bak
Arap'ta Acem'de Rum'da arama
Hakikat nurunun aslı hakikat
Aynada yansıyan nurda arama
Özünü bilenler özrü silendir
Turaplık rızayı teslim edendir
Gerçek Abdal Hakk'a hayran olandır
Kibir ile gurur horda aram
Aslolan göze nur gönülden gelir
Sevgi muhabbette asuman erir
Ebedi sevgiyi bu toprak verir
Kudus Arafat'ta Tur'da arama
Varlık ummanında göz ol da bak
Vahdet ateşinde benliğini yak
Ayağa kalkarsan hizmet için kalk
Zulmedenden olup zorda arama
