Halk Edebiyatında Bağlam Merkezli Kuramlar
Halk edebiyatında bağlam merkezli kuramlar... Halk edebiyatı... Kuramlar... Teoriler... Halk şiiri ve edebiyatı... Detaylar Butik Kitap'ta...
Halk edebiyatında bağlam merkezli kuramlar
- İşlevsel Halkbilimi Yöntemi:
Antropolojiden faydalanılarak üretilmiştir. Bronislaw K. Malinowski, Franz Boas, Ruth Benedict, Margerat ve Melville Herkovits bu kuramın temsilcileridir. Bu teorisyenlere göre mühim olan metinler değildir, söz konusu metinlerin ortaya konduğu bağlamdır: Anlatının anlatılmasındaki ya da söylenmesindeki neden, yapıtın yaratılma nedenleri, dinleyicinin dinleme ve okuma sebepleri vs. Fonksiyonlar: a. Eğlenme b. Sosyal kurumlarla törenlere destek c. Eğitimle kültürü genç nesillere aktarma d. Sosyal ve kişisel baskılardan kurtulma e. Protesto (Marksistler). Türk yazınında Muhsine Helimoğlu Yavuz “Masalların İşlevi” isimli çalışması ile bu teoriye katkı vermiştir.
- Sözlü Formül Kuramı:
İlyada ve Odise üstüne yapılan araştırmalar çerçevesinde geliştirilmiştir ve “Homer Sorunu” şeklinde de isimlendirilmiştir. Öncüsü Milman Parry ile öğrencisi Albert Bates Lord’dur. Metnin nasıl oluşturulduğunun gözlemlenmesi, değişen ve değişmeyen ögelerin ortaya konmasında bağlamın etkisinin öneminin ve metnin ana dinamiklerinin bağlamda aranması gerektiğine dikkat çekmiştir. Temelde itibariyle bir yapısal incelemedir ama ortaya çıkan yapıyı bağlamda açıklamaya çalışmıştır. Parry ve Lord, İlyada ve Odise’yi “formül”, “tema” ile “yazılı ve sözlü gelenek” başlıklarıyla değerlendirmiştir. Bu metinlerden yola çıkıp geleneğin nasıl aktarıldığını, metinlerin hangi parçalarının öğrenildiği hangilerinin ezberlendiği, müzik aletinin anlatmadaki ve hatırlamadaki önemiyle anlatıcı repertuarı üstündeki tesirini araştırmışlardır.
- Bağlamsal Kuram:
Bu teori anlatıcıyla dinleyicinin tesirini dilsel temelde incelemektedir. Roman Jacobson ile Ferdinan de Saussure’nin dilbilim teorisinden hareketle oluşturulmuştur. Roger Abraham, Dan-Ben Amos, Alan Dudas, Robert Georges, Kenneth Goldstein öncüleridir. “Sözel doku” ile “metnin sosyal bağlamı” önemlidir. Dil, dilin kullanımı, tümce yapıları, sözcüğün anlatıcıyla dinleyici bağlamında kazandığı anlam üstünde durmuştur. İcranın bireysel (anlatıcı, oyuncu), toplumsal (dinleyici) ve sözlü (anlatılan) olarak 3 boyutu bulunmaktadır. Bunlar dilsel temelde ilişki içerisindedir.
