Karamanlı Nizami Kimdir? Şiirlerinden Örnekler

Karamanlı Nizami kimdir? Şiirlerinden örnekler... Divan şiiri... Klasik Türk şiiri... Eski Türk edebiyatı... Detaylar Butik Kitap'ta...

09 Jan 2023 Genel 891

Karamanlı Nizami kimdir? 

  • İlk öğrenimini babasından alan Nizâmî, daha sonra İran’da Farsça ile şiir sanatı ve edebî bilgileri öğrenmiştir. Mahmud Paşa, beğenip koruduğu Nizâmî’yi Fatih’e tanıtmıştır. Nizâmî’nin ününü duyan padişah onu İstanbul’a çağırmış, ancak şair 30-35 yaşlarında iken İstanbul yolunda ölmüştür.
  • Latifî’nin bu şairi övmesi, şiirinin on altıncı yüzyılda beğenildiğini göstermektedir. İran şairlerinden etkilenen Nizâmî, Hâfız’ın gazellerine nazire ve tahmisler yazmıştır.
  • Fatih devrinde başlayan nazirecilik akımı içinde de önemli bir yeri vardır. Karamanlı Nizami başta Ahmed Paşa olmak üzere Ahmedî, Şeyhî, Adnî, Atâî, Hafî-i Edirnevî, Kadı Burhaneddin, Mehdî, Nesîmî, Safâî, Ulvî gibi şairlerin şiirlerine elliye yakın nazire yazmıştır.
  • Zâtî, Bâkî, Nazmî, Sultan Cem, Necâtî, Kemal Paşazade ve Râgıb Paşa gibi pek çok tanınmış şair de ona nazire yazmıştır.
  •  Türkçe, Arapça ve Farsça şiir yazdığı söylense de Arapça şiirlerine ulaşılamamıştır. Halk edebiyatını andıran şiirleri bulunan şair, halkın yaşayışına yer vermiştir. Şiirlerinde ahenk güzelliği bulunan ve vezne hâkim olan şairin ifadesi düzgün ve kuvvetlidir. Manzumelerinde hece tekrarları, cinas ve tevriye gibi söz sanatları dikkat çeken Nizâmî, şiirinde daha çok dış görünüşe önem vermiştir.

Elde bulunan eseri küçük bir Divan’dır

Şiirlerinden örnekler...

Gazel

Gün yüzün görmeyeliden ki günüm dün gibidür

Bana bin yılca gelür gerçi sana dün gibidür

Rûz u şeb zülf ü ruhun fikri enîsüm olalı

Ne gicem giceye benzer ne günüm gün gibidür

Şâdmânem ki firâkun bana mahsûs degül

Ki dimişler kara gün il ile dügün gibidür

Sen zer ü sîm ile sayd oldugunı işideli

Gözlerüm gümüşe döndi yüzüm altun gibidür

Yandurup yaşumı dökse ne aceb zülf ü ruhun

Ki biri âteşe benzer biri dütün gibidür

Gitse gözümden olur gözüme âlem karanu

Ol ki alnı aya benzer yanagı gün gibidür

Ey Nizâmî lebi üstindeki hâl ol sanemün

Gussadan âşıkı cânındagı dügün gibidür  

Gazel

Hattun ol pîrûzedür kim la’l-i nâb üstindedür

Leblerün ol la’l kim dürr-i hoş-âb üstindedür

 

Yüzün üstinde vatan tutsa gözün olmaz aceb

Menzil-i Mirrîh ki dirler âfitâb üstindedür

 

Çeşm-i giryânumda ey dilber hayâli kaddünün

Bir nihâl-i tâzedür kim cûy-ı âb üstindedür

 

Kâmetüm ol dâle dönmişdür ki derd altındadur

Gözlerüm şol ayna benzer kim azâb üstindedür

 

Hâk ol ey dil pertev-i hüsninden istersen nasîb

K’âfitâbun tâbına menzil türâb üstindedür

 

Zülf ü ebrunı görenler dir hezârân âferîn

Ol mu’anber çetr kim müşkîn tınâb üstindedür

 

Ey Nizâmî vasla şâd olma vü hicrâna melûl

Kâ’inâtun hâli çünkim inkılâb üstindedür