Necati Bey Kimdir? Şiirlerinden Örnekler
Necati Bey kimdir? Şiirlerinden örnekler... Divan şiiri... Divan edebiyatı... Divan... Klasik Türk şiiri... Klasik Türk Edebiyatı... Detaylar Butik Kitap'ta...
Necati Bey kimdir? Şiirlerinden örnekler
Gerçek adı İsa olan Necati Bey, bir devşirmedir. Fatih’e arz ettiği “şitaiye” ile “bahariye” kasideleriyle ve gazelleriyle padişahın takdirini kazanıp divan kâtibi olmuştur. Necâtî, yaşamının son zamanlarında kendi köşesine çekilmiştir, Şeyh Vefa zaviyesinin yakınında bir ev almıştır ve dostlarıyla sohbet etmiştir. Şiirlerinde Şeyhî, Ahmet Paşa ve Ahmed-i Dai’nin tesirini taşımıştır. Şair, neredeyse tüm gazellerinde deyimlerle atasözlerine yer vermiştir ve bu yönüyle edebiyatımızın öncüsü olmuştur. Fuzûlî "gül" ile "hançer" kasidelerinin rediflerini ondan almıştır, “hatem” kadisesine nazire kaleme almıştır. Sehî, İdris-i Bitlisî’nin tarihinde Necâtî’den “Hüsrev-i Rûm” (şiirin padişahı) şeklinde söz edilmiş olmasını bilhassa belirtmiştir. Benzer sözleri Mihri Hatun da söylemiştir.
- Şiirine devrindeki hadiseleri de sokan şair, toplumsal psikolojiye önem vermiştir.
- “Mersiye-i Ester” ismiyle katırına mersiye kaleme almıştır.
- “döne döne” redifli gazeli çok meşhurdur.
- Soru tümceleri, hitaplar ve öğütler, biçeminin ön plana çıkan özellikleridir. Kimi şiirleri sehl-i mümteni özelliği taşımaktadır.
- Necâtî Bey’in tek eseri Divan’ıdır. Günümüzdeki bilgiler çerçeveside, batı Türk edebiyatında divanında dibace, yani ön-söz yazan ilk şair de Necâtî’dir.
- Divan’ında mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmış şiirler vardır.
- Münazara-i Gül ü Hüsrev isimli bir mesnevisinin varlığından bahsedilse de bu yapıt bulunamamıştır.
- Necati’ye toplum söyleyişleriyle atasözlerine çok fazla yer verdiği için “mesel-guy” denmektedir.
Şiirlerinden örnekler...
Örnek 1
Çıkalı göklere âhum şereri döne döne,
Yandı kandîl-i sipihrün ciğeri döne döne
Ayağı yir mi basar zülfüne ber-dâr olanun
Zevk ü şevk ile virür cân ü seri döne döne
Şâm-ı zülfünle gönül Mısrı harâb oldı diyü
Sana iletdi kebûter haberi döne döne
Sen durup raks idesin karşuna ben boynum eğem
İne zülfün koca sen sîm-berî döne döne
Ka’be olmasa kapun ay ile gün leyl ü nehâr
Eylemezlerdi tavâf ol güzeri döne döne
Sen olasın diyü yir yir asılup âyîneler
Gelene gidene eyler nazarı döne döne
Ey Necâtî yaraşur mutribi şeh meclisinün
Raks urup okıya bu şi’r-i teri döne döne
Örnek 2
Var iken canane gönlüm cana olmaz aşina
Şem’i koyup gayr ile pervane olmaz aşina
Can-ı yüreklendiren sinemdeki peykanıdur
Kalbi âhen olmayan meydana olmaz aşina
Can tabibisün senin geldügün uman hastalar
Hoş dirilür derd ile dermana olmaz aşina
Ey bana sen ağlamakla başa çıkmazsın diyen
Gözi yenmeyen kişi ummana olmaz aşina
Bakmadı benden yana sen mâha uyaldan gönül
İki gün bir kimseye divane olmaz aşina
Niçün ahşamlarsın ağyar ile ey bedr-i temam
Seg bilürsün kim meh’i tabana olmaz aşina
Kısmet-ü bezm-i ezeldür ey Necati bilmiş ol
Aşina bigâne vü bigâne olmaz aşina
