Süleyman Çelebi kimdir? Eserleri nelerdir?
Süleyman Çelebi kimdir? Eserleri nelerdir? Divan edebiyatı... Eski Türk edebiyatı... Detaylar Butik Kitap'ta...
Süleyman Çelebi kimdir? Eserleri nelerdir?
Şair, mahlas olarak “Süleyman” ismine yer vermiş ve bunu birkaç yerde kullanmıştır. Bursa’da doğduğu bilinen Süleyman Çelebi’nin doğum tarihi de belli değildir. Vesîletü’n-Necât adlı eserini 1409’da, 60-65 yaşlarında iken yazdığına göre şairin 1350 yılları civarında doğduğu tahmin edilebilir.
Mevlid’e göre iyi bir eğitim aldığı ve dinî bilgilere hakkıyla vâkıf olduğu anlaşılmaktadır. Yıldırım Bayezid’in Divan-ı Hümayun imamlığı görevinde bulunan Süleyman Çelebi, Emir Sultan’ın tavsiyesi ile Ulu Cami yapıldıktan sonra 1400 yılında, elli yaşlarında iken buraya imam tayin edilmiştir.
Süleyman Çelebi’nin tek eseri olan Vesîletü’n-Necât adlı mesnevi, Aydınoğulları ile Germiyanoğulları’nda ve başka yerlerde yetişip sonradan Osmanlı bölgesine gelen şairlerin eserleri bir tarafa bırakılırsa, Osmanlı Devleti’nde yazılan ilk mevliddir.
- Bursa’da bir vaizin camide vaaz ederken Bakara Suresi’nin meali “Biz onun (Allah’ın) peygamberlerinden hiçbirini diğerlerinin arasından ayırmayız, hepsine inanırız.” şeklindeki 285. ayetini yorumlarken peygamberler arasında bir fark bulunmadığını, dolayısıyla Hz. Peygamber’i Hz. İsa’dan üstün görmediğini belirtmesi üzerine bir dinleyici de vaize, “Peygamberler arasında fark yoktur, demekten maksat, resullük ve nebilik bakımındandır. Bakara Suresi’nin 253. ayetinde “O peygamberlerden kimini kimisine üstün kıldık.” denmektedir. Buna göre mertebe ve fazilet bakımından Peygamberimizin üstünlüğü vardır.” şeklinde itiraz ederek vaizi susturur. Şehir halkı ise vaizi tutar. İddia sahibi, Halep ve Mısır’a gidip fetvalar getirirse de vaiz inadında ısrar eder. Ancak yedinci fetvada bu fikrinden vazgeçer. Süleyman Çelebi Mevlid’i bu olay üzerine yazmıştır.
- Vesîletü’n-Necât okunduğu zaman kolaylıkla söylenebilir gibi bir düşünceye yol açan, ancak hiç de kolay olmayan bir “sehl-i mümteni” örneğidir.
- Süleyman Çelebi, eserini yazarken Âşık Paşa’nın Garib-nâme’sinden, Erzurumlu Mus-tafa Darîr’in Sîretü’n-Nebî’sinden ve Ahmedî’nin Mevlid’inden yararlanmıştır.
- Baştan sona Peygamber’in hayatının anlatıldığı bir eser olan Mevlid, a) tevhid-münacat ve kitabın yazılış sebebi, b) âlemin yaratılmasının sebebi, c) Muhammed nurunun yaratılması ve Âdem’den başlayarak Peygamber’in alnında karar kılması, ç) veladet, d) peygamberin mucizeleri, e) mirac, f) peygamberin vasıfları ve peygamberin tebliğ vazifesini yerine getirmesi, g) peygamberin vefatı ve h) kitabın sonu olmak üzere dokuz bölümdür.
- Vesîletü’n-Necât, Arnavut, Sırp, Rum, Boşnak, Kürt, Gürcü ve Arap dillerine çevrilmesinin yanında Türk şivelerine de uyarlanarak okunmuştur.
