Tanzimat Dönemi Şiiri
Tanzimat dönemi şiiri... Tanzimat... Batılılaşma etkisindeki Türk edebiyatı... Modern Türk edebiyatı... Detaylar Butik Kitap'ta...
Tanzimat Dönemi Şiiri
Tanzimat dönemi ilk özel gazete olan Tercüman-ı Ahval gazetesinin yayın yaşamına atılması ile başlar. Bundan evvel yayımlanan Takvim-i Vekayi (1831) resmi bir gazete idi. Ceride-i Havadis (1840) de yarı resmi bir gazeteydi. İlk özel gazetenin çıkışı ile Batılı yazını benimseyen sanatçılar bir yayın organına kavuştular ve düşüncelerini topluma daha kolay anlatarak, savundukları fikirlere uygun yapıtlar verdiler.
Tanzimat şiiri
Tanzimat sanatçıları her şeyden evvel şiirin konusuyla anlatımını değiştirdi. Namık Kemal, “Lisan-ı Osmani’nin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülahazalar” adlı uzun yazısında şiirin, fikrin gelişmesiyle toplumun eğitilmesine olan büyük hizmetlerinden bahseder. Divan edebiyatının gerçek ile ilgisizliğine, yapmacıklığına, boşluğuna şiddetle saldıran Namık Kemal, yazının yeniden düzenlenmesini istemiştir. Bunun için de her şeyden evvel yeni bir anlatım yolu, yeni bir dil bulunmasını gerekli görmüştür. Dilin bir an evvel konuşma diline yaklaştırılmasının gerektiğini savunmuşlardır. Buna karşın Tanzimat şiirinin dilinin sade olduğunu söylemek güçtür.
Tanzimat şiirinin divan şiirine bağlı olduğu tarafları daha çok ölçüyle ilgilidir. Bu devirde hece ölçüsüne olan ilgi biraz artmış ise de aruz eski egemenliğini devam ettirmiş, divan şiirinin nazım biçimleri aynı şekilde kullanılmıştır.
Şiirin konusu değişmiştir, aşk, hasret, ayrılık vb. bireysel konular bir tarafa bırakılmıştır, eşitlik, özgürlük adalet, hukuk vb. sosyal konulara önem verilmiştir fakat bu, daha çok I. Tanzimatçılar denen Şinasi, Ziya Paşa, Namık Kemal vb. sanatçılarda görülür. II. Tanzimatçılar denen Recaizade Mahmut Ekrem, Hamit, Sezai’de ise kişisel konular yeniden ele alınmıştır.
