Tehzil Nedir? Tehzil Örnekleri...

Tehzil nedir? Tehzil örnekleri... Divan edebiyatı... Nazım şekilleri... Nazım biçimleri... Alaycı şiirler... Detaylar Butik Kitap'ta...

24 Aug 2022 Genel 2002

Tehzil nedir?

Şaka yollu, aynı ölçü, kafiye ve üslûp özellikleri ile kaleme alınan şiirlerdir. "Hezl" adı da verilmektedir. Bu tür şiirlerin toplanmış olduğu mecmualara "hezeliyat/hezliyat" denir. Mürekkepçi Havayi ile Sürûrî tehzilleriyle tanınır. Güftî’nin 86 şairi tehzil ettiği Teşrifatü’ş-şuara adlı bir manzum tezkiresi vardır. Nev’izade Atai’nin Bahayi-i Küfrieseri bu türün örneğidir. Bayburtlu Zihni de tehzil ustadır. Yeni Türk Edebiyatı’nda ise Fazıl Ahmet Aykaç ile Halil Nihat Boztepe tehziller yazmıştır.

Örnek şiirler...

Örnek 1

Şahsımız ma’ruz-ı düşmân olsa da mâni değil
Fikrimiz mağlub-ı evhâm olsa da mâni değil

İntişâr etsin hemen cezri fikirler sû -be-sû
Neşr eden Ati vü İkdam osa da mâni değil

Ger muharrir olmak istersen atıl sen ortaya
Yazdığın ma’lum-ı ilam olsa da mâni değil

Münteşir olsun da bir yerde benim áh-1 dilim
Ger Sabah olmazsa Akşam olsa da mâni değil

Rind-meşreb ehl-i dildir bildiğin Doktor Rıza
Şimdi antik şeyhü’l-islam olsa da mâni değil

Örnek 2

Saçma ey Terkos gölünden tozlanan yollara su
Kim bu denlü tozlanan yollara kılmaz çâre su.

Âb-ı lûtfun çeşme-i vaslında ancak katredir
Çıkmıyor bir türlü zîrâ istenen mikdâra su.

Kimseler bilmez hakîkî menba’ın mâhiyetin
Gerçi bir çok ism alıp gelmektedir bâzâra su.

Rahmet-i ilhama dâim muntazır Yahya Kemâl
Bağ-bân-ı tab’ı vermez yılda bir es’âra su.

Gâlibâ beynelmilel bir hayra vakfetsin diye
Lutf-ı tâli’ bahs kılmıştır Celâl Muhtar’a su.

Tamtakır bak cümle sarnıçlar, susuz kalmış Ada
Vermemek caiz midir hiç böyle bir gül-zâre su.

Kıldı İsâ akıbet âb-ı hayat-ı lütfunu
Etse lâyıktır teşekkür Lütf-i Kırdar’a su.

Halkı sîrâb eyleyen ihsân-ı bî-pâyândır
Katre yokken çeşmelerden fışkırır hem-vârâ su.

Anladık eksik kalan nakdîne-i himmet imiş
Bağlıdır ancak sanırdık dirhem ü dinâra su.

Suya dâir nutkunun âb-ı revandan farkı yok
Âşık olmuş gûyiyâ ol zât-ı hoş-güftârâ su.

Bir benim yalnız susuz kalmış bu bezm-i nûsda
Yârdan su istesem mutlak sunar ağyâra su.

İçmemiştir, neylesin şampanya ya şerbet değil
Sâki-i bahtın elinden Seyfi-i bî-çâre su.