Teşhis ve İntak Sanatı Nedir? Örnekler
Teşhis ve intak sanatı nedir? Örnekler... Edebi sanatlar... Edebiyat sanatları... Yazınsal sanatlar... Yazın sanatları... Detaylar Butik Kitap'ta...
Teşhis ve intak sanatı nedir?
Teşhis ve intak yani kişileştirme ve konuşturma sanatları birbiriyle ilişkilidir. Teşhis sanatının bulunduğu şiirde intak bulunmaz ama intak sanatının bulunduğu yerde teşhis sanatı vardır.
Teşhis: Teşhis, insana ait özellikleri doğadaki başka bir varlığa aktarma sanatıdır.
O letâfet olunsa ger inkâr
Mezhebimce demek muvâfık olur:
Aç vatan sîneni ilâhına aç
Şühedânı çıkar da ortaya saç
De ki: Ya Rabb! Bu Hüseyin’indir
Vatanın “sinesini açması” ve “de ki” diyerek konuşması insana ait özelliklerin insan dışındaki varlığa aktarıldığı görülmektedir.
Örnekler...
– Güzel gitti diye pınar ağladı.
– Menekşeler külahını kaldırır.
– Bir sarmaşık uyanıyordu uykusunda, / Geriniyordu bir eski duvarın sıvasında.
– Toros dağlarının üstüne, / Ay un eledi bütün gece.
– O çay ağır akar, yorgun mu bilmem, / Mehtabı hasta mı, solgun mu bilmem.
– Aheste çek kürekleri mehtap uyanmasın, / Eskici dükkânında asma saat, / Çelik bir şal atmış omuzlarına.
– Yalnızlığın okşadığı kalbime, yağmurlar küskün, / En güzel türküyü bir kurşun söyler.
– Bu akşam sonbahar ne kadar serin, / Geceyi hasretle zaman.
“Sevincinden ağlayan, gülen, haykıran rüzgâr,
Kalplere sevinç, umut ve inanç getiriyor.”
İntak: Konuşma vasfı olmayan varlıkları, insana ait bir özellik olan konuşma vasfı yüklemektir. Genel olarak teşhis sanatı ile birlikte kullanılır.
Böyle virdi cevâb pîr eşek
K’iy belâ bendine esîr eşek (Şeyhi)
Örnekler...
Kurnaz tilki sesini yumuşatarak, ona
Dedi ki: ”Kardeşciğim artık dostuz;
Müjde getirdim sana in de öpüşelim;
Barış oldu hayvanlar arasında.”
Yukarıdaki örnekte kurnaz tilkinin konuşması, “intak” (konuşturma) sanatı örneğidir.
- Deniz ve Mehtap sordular seni: Neredesin?
- Maymun şunu anlatmak istemişti fikrince: / Boşa gitmez kötüye bir ceza verilince.
- Dal bir gün dedi ki tomurcuğuna: / İçimde kanayan yara gibisin.
- Ben ki toz kanatlı bir kelebeğim, / Minicik gövdeme yüklü Kafdağı.
- Adam elini uzattı, tam onu koparacağı sırada menekşe: Bana dokunma! Diye bağırdı.
